HỆ HÔ HẤP
KHÍ QUẢN-PHẾ QUẢN-PHỔI
Bạn đọc có thể trong trên web sách lật https://fliphtml5.com/
IV.KHÍ QUẢN
1.Vị trí:
- Khí quản nằm trước thực quản.
- Đầu trên khí quản nối
với sụn nhẫn bởi dây chằng ở đoạn đốt sống cổ
C6-7.
- Phía dưới ngang mức đốt
ngực D4-5 thì tách thành phế quản chính Trái và
Phải.
- Là ống trụ, dẹt ở phía sau, cấu tạo bởi
các cung sụn hình chữ C xếp chồng lên nhau.
- Người lớn: Dài khoảng 15cm,đường kính
12mm.
- Hình thể trong:
+ Mặt trong nhẵn, hồng.
+ Nơi khí quản tận hết có 2 lỗ của 2 phế
quản chính ngăn cách nhau bởi một mào dọc trước - sau gọi là cựa khí quản
(Carina).
2.Cấu tạo:
- Ống cấu tạo bằng lớp sụn, sợi
và cơ trơn ở ngoài và được lót ở trong bằng niêm mạc.
a.Lớp
sụn-sợi-cơ trơn:
- Cấu tạo bởi 16-20 vòng sụn
hình chữ C, hở ở phía sau và được che kín bởi một màng tổ
chức
liên kết.
- Mỗi cung dày 1mm, cao 2-5mm.
- Các màng sợi gồm 2 lớp phủ
mặt trong và mặt ngoài các cung sụn
tạo thành một dây chằng đàn hồi giữa các sụn.
- Riêng phía sau chỉ có các sợi cơ và sợi
đàn hồi căng giữa các đầu cung sụn tạo nên thành màng.
--> Sụn khí quản có tác dụng chống đỡ duy
trì đường hô hấp luôn trong trạng thái mở để quá trình hô hấp được tiến hành
bình thường.
b.Lớp
niêm mạc: lót mặt trong khí quản:là lớp tế bào trụ giả tầng có lông
chuyển và các tuyến
khí quản.
- Vì khí quản nằm ở cả đoạn cổ
và đoạn ngực nên người ta chia làm hai đoạn :
a.Đoạn cổ:
- Trước thực quản.
- Giữa 2 bên bó mạch cảnh, các cơ dưới móng.
- Ở trước các vòng sụn từ thứ 2- 4 có eo tuyến
giáp.
- Khí quản nằm trung thất trên.
- Trước thực quản.
- Giữa 2 ổ màng phổi
- Sau cung động mạch chủ và các nhánh.
- Rãnh giữa khí quản và thực quản là chỗ các
dây thần kinh và mạch máu nằm.
4.Mạch
máu và thần kinh:
- Động mạch: Được cấp máu
bởi động mạch giáp dưới ở trên và các nhánh phế quản
(của động mạch chủ ngực) ở dưới.
- Tĩnh mạch: đi kèm động mạch
và đổ vào đám rối Tĩnh mạch giáp dưới.
- Bạch mạch đổ vào các hạch
bạch huyết trước và cạnh khí quản
V.
PHẾ QUẢN:
- Gồm phế quản gốc phải và phế quản gốc trái được tách ra
từ khí quản ở ngang mức đốt sống
ngực D4- 5.
-Tạo với nhau một góc 70 độ: phế quản gốc
phải ngắn hơn, to hơn và dốc hơn phế quản gốc trái
--> di vật dễ vào phế quản gốc (P).
1.Cây phế quản:
Toàn bộ phế quản gốc và sự phân chia của nó tới tận phế nang gọi là cây phế quản:
- Phế quản gốc phải và trái gọi là phế quản cấp I đi đến rốn phổi thì phân thành phế quản cấp II (Phế quản thùy ) chui vào trong các thuỳ phổi -->Phế quản phân thùy-->Tiếp tục chia nhỏ thành các nhánh nhỏ hơn các sụn cũng thưa dần đến khi không còn và trở thành các tiểu phế quản trên tiểu thùy-->chia nhỏ tiếp thành tiểu phế quản tiểu thùy( phế quản tiểu thùy) --> tiểu phế quản-->tiểu phế quản tận cùng--> vào trong tiểu thùy thì chia thành các tiểu phế quản hô hấp-->ống phế nang-->các túi phế nang--> phế nang.
- Như vậy: Cây phế quản khi chia đến phế quản phân thùy thì tiếp tục chia thành các phế quản nhỏ hơn, rồi tới các tiểu phế quản (khoảng thế hệ thứ 10). Thế hệ thứ 16 là tiểu phế quản tận cùng. Các thế hệ 17, 18, 19 là các tiểu phế quản hô hấp (từ thế hệ 17 trở đi, trên đường dẫn khí đã có các phế nang, thực hiện chức năng trao đổi khí). Thế hệ 20, 21, 22 là ống phế nang.
2. Cụ thể:
|
Phế quản
chính P |
Phế quản
chính T |
|
(1) Phế quản thùy trên: Dài 1cm
tách vuông |
(1) Phế quản thùy trên: dài
1,5-2cm tách |
3.Cấu tạo của thành phế quản:
- Cũng giống như khí quản.Gồm
4 lớp:
+ Lớp sụn sợi
(không có ở tiểu phế quản hô hấp).
+ Lớp cơ trơn (xếp thành thớ ngang khi co
thắt đột ngột gây khó thở).
+ Lớp dưới niêm mạc.
+ Lớp niêm mạc:Biểu mô hô hấp, có thể có TB
Clara
Lớp
đệm: MLK thưa.
VI.PHỔI:
- Phổi là cơ quan chính của hệ
hô hấp, nơi trao đổi khí giữa cơ thể và môi trường.
- Phổi có tính chất đàn hồi, xốp và mềm nên
có thể thay đổi theo lượng khí chứa bên trong.
- Tỷ trọng của phổi nhẹ hơn nước.
- Hai phổi phải và trái nằm trong lồng ngực,
cách nhau bởi trung thất.
- Phổi phải và phổi trái không giống nhau về
hình thể và kích thước: phổi phải ngắn và rộng hơn, phổi trái dài
và hẹp hơn.
- Dung tích bình quân của phổi khoảng 4500-5000ml.
I. Hình thể ngoài:
- Phổi có 3 mặt, một đỉnh,
một đáy và cách nhau bởi
2 bờ.
Xem thêm phần trung thất tại:
1. Các mặt của phổi:
- Mặt ngoài (mặt sườn): lồi và nhẵn,
áp vào mặt trong thành ngực có các ấn của xương sườn.
- Mặt trong (mặt trung thất):hơi lõm, gồm hai phần:
+ Phần sau liên quan với
cột sống gọi là phần cột sống.
+ Phần trước quây lấy các
tạng trong trung thất, gọi là phần trung thất. Ở phổi phải, có một
chỗ lõm gọi là ấn tim; còn phổi trái, có một hố sâu gọi là hố tim.
+ Giữa mặt trong của hai phổi,
có rốn phổi hình vợt, cán vợt quay xuống dưới, có các thành phần của cuống phổi đi qua như: phế quản
chính, động mạch phổi, hai tĩnh mạch phổi, động mạch và tĩnh mạch phế quản, các dây thần kinh và hạch
bạch huyết. Lá tạng màng phổi bọc mặt trung thất tới rốn phổi thì quặt vào bọc cuống phổi và
lật ra liên tiếp với lá thành kéo dài xuống tạo nên dây chằng phổi.
+ Ở rốn phổi phả:
động mạch phổi nằm trước phế quản chính
+ Ở phổi trái động mạch nằm
trên phế quản chính. Hai tĩnh mạch phổi nằm trước và dưới phế quản chính.
+ Phía sau rốn
phổi có rãnh TM đơn và ấn thực quản ở phổi (P) và rãnh ĐMC ở phổi (T)
+ Phía trên rốn
phổi có rãnh động mạch dưới đòn và rãnh thân tĩnh mạch cánh tay đầu.
- Ngoài ra còn mặt gian thùy: Mặt các thùy
phổi áp vào nhau.
2.
Các bờ của phổi:
- Bờ trước: Nằm ở phía
trước ngăn cách mặt sườn với mặt trung thất
- Bờ dưới: Vây quanh mặt
hoành gồm 2 phần: một là giữa mặt sườn với mặt hoành,
hai
là mặt hoành với mặt trung thất.
3. Đỉnh
phổi
- Nhô lên khỏi lỗ trên của lồng ngực.
- ĐM dưới đòn chạy vắt ngang trước đỉnh phổi và ở sau đỉnh màng phổi là hạch giao cảm cổ ngực.
- Phía sau, đỉnh phổi ngang mức đầu sau xương sườn I.
- Phía trước, đỉnh phổi cao hơn phần trong xương đòn khoảng 3cm.
4. Đáy phổi
- Nằm áp sát lên vòm hoành và qua vòm hoành liên quan với các tạng của ổ bụng, đặc biệt là với gan.
5. Các thuỳ của phổi: Trên mặt phổi có các rãnh ăn sâu chia
phổi ra thành các thuỳ
- Phổi phải cũng có một
khe chạy giống như phổi trái (khe chếch) và một khe chạy ngang từ giữa của khe
này ra trước dọc bờ sụn sườn VI (khe ngang-Ngắn hơn chỉ thấy mặt sườn và trung thất)
chia phổi phải ra 3 thuỳ: trên giữa và dưới.
|
Tóm lại: |
II. Sự phân chia của động mạch phổi
1. Thân động mạch phổi
- Thân động mạch phổi bắt đầu đi từ tâm thất
phải lên trên, sang trái và ra sau. Khi tới bờ sau quai động mạch chủ thì chia
thành động mạch phổi phải và động mạch phổi trái.
a. Động mạch phổi phải
- Đi ngang sang phải, chui vào rốn
phổi phải ở trước phế quản chính, rồi ra phía ngoài và cuối
cùng ở sau phế quản.
- Động mạch phổi phải cho các nhánh bên
có tên gọi tương ứng với các thùy hoặc phân thuỳ
mà nó cấp máu.
b.
Động mạch phổi trái
- Ngắn và nhỏ hơn động mạch phổi
phải, đi chếch lên trên sang trái, bắt chéo mặt trước phế
quản chính trái, chui vào rốn phổi ở phía trên phế quản thuỳ trên trái.
- Động mạch phổi trái cũng cho các nhánh bên
tương tự động mạch phổi phải, nhưng cũng có một vài điểm khác biệt:
+ Chỉ có một nhánh sau
của thùy trên.
+ Nhánh ứng thùy giữa gọi là nhánh
lưỡi, chia làm 2 là nhánh lưỡi trên và dưới.
III.
Sự phân chia của tĩnh mạch phổi
- Hệ thống lưới mao mạch phế nang đổ
vào tĩnh mạch quanh tiểu thùy, rồi tiếp tục thành những
thân lớn dần cho tới các tĩnh mạch gian gian tiểu thùy ,...và cuối cùng họp
thành hai tĩnh mạch phổi ở mỗi bên phổi, dẫn máu giàu ôxy đổ về tâm nhĩ
trái. Hệ thống tĩnh mạch phổi không có van.
- Ngoài các tĩnh mạch đi trong các đơn vị phổi
như động mạch, các tĩnh mạch phổi thường đi ở chu vi hoặc ranh giới giữa các
đơn vị phổi.
- Hai TM phổi phải trên và trái trên nhận
khoảng 4 hoặc 5 tĩnh mạch ở thuỳ trên (và giữa).
- Hai tĩnh mạch phổi phải dưới và trái dưới
nhận toàn bộ các tĩnh mạch của thuỳ dưới.
--> Hệ Động
tĩnh mạch phổi chủ yếu tham gia chức năng trao đổi khí mà rất ít dinh dưỡng.
IV.
Động mạch và tĩnh mạch phế quản
- Động mạch phế quản nhỏ, là nhánh bên của động mạch chủ. Thường có một động mạch bên phải và hai ở bên trái.
- Tĩnh mạch phế quản đổ vào các tĩnh mạch đơn, một số nhánh nhỏ đổ vào tĩnh mạch phổi.
V. Bạch huyết
- Gồm nhiều mạch bạch huyết chạy trong nhu mô phổi, đổ vào các hạch bạch huyết phổi, cuối cùng đổ vào các hạch khí quản trên và dưới ở chổ chia đôi của khí quản.
VI. Thần kinh
- Hệ thần kinh giao cảm: xuất phát từ đám rối phổi.
- Hệ phó giao cảm: các nhánh của dây thần kinh lang thang.
VII. MÀNG PHỔI
Xem tại:
- Đỉnh phổi: đầu sau xương sườn I, phía trước trên trong xương đòn khoảng 3 cm.
- Bờ trước: sát đường giữa, từ đỉnh phổi tới đầu trong sụn sườn VI ở bên (P). Bên (T) có
khuyết tim nên tới đầu trong sụn sườn IV thì vòng ra ngoài.
- Bờ dưới: Đoạn cong đi từ đầu trong sụn sườn VI qua khoang gian sườn VII ở đường nách
và tới cột sống ở đầu sau xương sườn XI.
- Các khe : đầu sau khe chếch ngang mức đầu sau khoang gian sườn II, khe ngang tách từ khe chếch ngang mức khoang gian sườn IV ở đường nách và đầu trước ngang mức sụn sườn IV.
2. Đối chiếu màng phổi lên thành ngực
- Đỉnh màng phổi : tương ứng như đỉnh phổi
- Ngách sườn trung thất : giống như bờ trước phổi trừ ở phần dưới bên trái thì gần đường
giữa hỏm khuyết tim của bờ trước phổi trái.
- Ngách sườn hoành : thấp hơn bờ dưới phổi, nằm ngang mức xương sườn X ở đường nách giữa, xương sườn XI ở cách đường giữa sau 10 cm, tận hết ở khoang gian N12 và L1.
VIII. PHẾ NANG (Phần trao đổi khí)
---Bài viết còn nhiều thiếu
sót mong bạn đọc góp ý thêm---
---Bs.YHCT.Lê Canh Tài
Hotline: 0966.591.398---
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét